Portal - Chełmiec
 
polski Niedziela - 18 listopada 2018 Klaudyny, Romana, Tomasza      "To człowiek człowiekowi najbardziej potrzebny jest do szczęścia". Paul Holbach
Strona główna / Wieś w latach 1584-1668
Menu
O nas w prasie
Przeszłość do 1333 r.
Wieś w latach 1584-1668
Sądecczyzna i Świniarsko w XV - XVIII w.
II Woja Światowa
Nazwa Świniarsko
Środowisko i granice Świniarska
Dwór w Świniarsku
Herb i pieczęcie
Użytkowanie terenów do 1787
Mieszkańcy i Rody Świniarska
Administracja kluczem świniarskim
Parafie i kościoły
Mapy Świniarska
Linki
Forum dyskusyjne
Archiwum zdjęć
Kontakt
Walory świniarska dziś
Wieś w latach 1584-1668

Wieś w latach 1584-1668
                                                  
Niszczone przez powodzie w latach 1593, 1598, 1616,1637,1662,1650, dwukrotnie w 1668r.oraz pustoszone przez grasujące zarazy zagrody 13 kmieci na półłankach oraz 12 zagrodników dekretem biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego [ks. wsk.18.12.1659r. str 230,-233, 249-251] zatwierdzającego postanowienia wcześniejszych sądów burgrabskich [od 1616r] zmieniły pierwotnych właścicieli wywodzących się ze starych rodów sądeckich .1 Nakazał rozoranie 1łana na uzupełnienie frankowskiej oraz nowe ogrody zakupne ,pól łana dodano do dworu. Z uwagi na rozległość klucza świniarskiego od Czorsztyna po Tarnów , Ropczyce, Pilzno, Biecz, Grybów , Strzeszyce, zamienił dziesięcinę snopowa na pieniężną.[ Inw. 1668r]. Nakazał dzierżawcy Andrzejowi Lipskiemu z Lipia zatroszczyć się o przejmujących opustoszałe zagrody, uporządkować sprawy zagród karsowskiej, Stężowskiej, Kawalcowych, po Janciku, po Wójsiku z Bielowic. Przejął zagrody podegrodzkie, zobowiązał dzierżawcę do ściągania danin do Świniarska.                
Inwentarze klucza świniarskiego z 1645r.i1668r. oraz” Księga wiejska wsi Świniarska” rejestrują ich właścicieli, oraz większość przemian własnościowych w latach 1584 -1668 znanych w większości do dzisiaj z nazw pól [ szkic 1]Pole  Przede Dworem [Kolonia] zajęła dworską karczmę z dwoma przyległymi kęsami  pola. Po Jakubie Klimczyku karczmarzu [ks ws  str. 128] od 1585r. trzymał w arendzie Simon Adamowicz Tabernator [ks.wsk str 203 Inwentarz z 1668r. wymienia Pawła Kaczmarza. W użytkowaniu tej rodziny był zapewne dworski młyn i pola młynarza na Młynczyskach.  Za karczmańskim przy drodze podegrodzkiej była zagroda Kotrybuliny [ ks. wsk. nr128 r 1592] której pola ciągnęły się do granicy podrzeckiej.
Między Kotrybuliny a kistowską leżała przyległa do Placu i drogi zagroda Jakuba Kupca[ ks wsk str 137 1597rJana  Kupca [ ks. wsk. str 215 1632 r.] którą w tym roku oddał zięciowi Jakubowi Kupcowi.W 1668r. właścicielem jej jest Warzyniec Kupiec [ Inw. 1668] Między kupcową a papieszową leżała kistowska , Jędrzeja Kiszto zakupiona przez Tomasza Bobra  [ tomkowska][ ks wsk str. 215 1632r.] w 1659r. zakupiona przez Jakuba Sobiescu i żonę Witowszczynę od Jakuba Tomczyka.
Nad Młynówka leżała papieska, [ frankowska ],którą Jan Papierz daje zięciowi Stanisławowi Franczikowi w 1629r [ ks.wsk. str 213], spustoszoną, oberwaną przez Dunajec  zakupił w 1653r. [str. 232] Stanisław Kotrybula.
Gadowską zasiadł Tomczyk [inw 1645], boszkowską leżała między gadowska i Lipskimi [ks. wsk 225 1645 r.]


    Przy Placu [203 1623r.] pod karczmańskimi było gospodarstwo [Jana Kopcia [ ks ws str 203 ]  które w 1623r nabył Jan Bawołek z Szymanowic  W 1668 r. było w rękach Stanisława Bawołka [ inw 1668] do którego przylegało gospodarstwo Jana Lipki [ks wsk str 136]. Stary w 1934 r. dąb i karczma przy drodze przez Wygony ograniczały pierwotne sadyby i siedliska 4 kmieci starej wsi .2 
Dalej przy drodze podegrodzkiej leżały dwie smółkowskie[203  ] Jana i Jakuba Smółków [ Smolków] [ inw 1645] oraz karczowska,Grzegorza od 1616 r Andrzeja Karcza [ ks. wsk. str 186],  wykupiona ostatecznie w 1659r[ ks wsk 261] przez Jana Smółkę, na której zasiadł zięć Wojciech Kawalec. Syn Jan posiadł opustoszałą zagrodę z rolą [ inw. 1668r.]Na Zarytym pod Wygonem znajdowały się domostwa  Witowskich  które od 1616r.[ ks. wsk. 261 1659r.]zasiadał Bartyzeli Witowski. Zagrodę biedzikowską od Jakuba Ozoga wykupił Matis Depta,[ ks. wsk str 135 1597r.] opustoszałą zakupił  Walenty Rzepka ,[ ks wsk 231 1653] Przy Przymiarku Szerkim leżała kapturowska   którą w 1584 r [ks wsk str 126] zakupił Walenty Kiszto, a w 1622r. pozostawała w rękach Katarzyny Wołkowej [ ks.wsk. str 207] wdowy po Walentym  
Dalsze badania dokumentów pozwolą zapewne ustalić prawa posiadania ówczesnego pisarza sądeckiego Szymona Góry, Grzegorza Czapli z Kurowa, wójta w 1666r Wojciech Janika, oraz zapewne jego brata Jakuba. W księgach parafialnych z tych lat widnieje szereg nowych nazwisk mieszkańców. Wymieniani są kolejni dzierżawcy, zapewne  zagrodnicy chałupnicy, wyrobnicy
Od folwarku do Wygonu[Za Ogrody,] były pola [orne łąki pastwiska ] Bawołka, Lipkskich ,Smółków. Ku Dębinie od rozoru przy „wielkiej drodze” granicy podrzeckiej i drodze zagańskiej były Zderzyska,  stajania Kisztów w zastawie u Kaczmarza i Kumora, przylegające do Lipskich i karczmańskich. Na Zadzielu były pola Witowskich oraz karczowskie Wilcze Doły, Piekiełko” Ziębina” Kawalcowa, [zięć Jana Smółki]
   Pod Wygonem , na Przymiarku Długim pola Papiesza, Gada Boszka Witowskich na Przymiarku Zielonym i Pod Gajem Bawołków Kumorów Witowskich Role, [łąki] Kawalca
W polu Ku Małej Wsi [ przy drodze podegrodzkiej] dzielącej Źrebia Wychodne i do Kępia oraz na Przymiarku Szerokim były grunty [ 1597 ks,wsk.str.134] Kupca z Niwkami , kisztowskie Boszka,  Wołkowej,  Papiesza, Stężowskiej   Smółków,Gada, Witowskich  Nad Dunajcem były Stawiska Wójsów, Cyple Lipków [Cziple  ][ ks wsk str. 136] Na Kamieńcu Stawiska Pośrednie [Ogrody] znajdowały się w rękach Witowskich , Smółków, Bawołków i Kumorków Do dworskich  Młynczysk przylegały Stawiska Tomczyka
Za Dunajcem gospodarzami byli , siedzący na Tłokach Marcin Malucza  [ks ws str. 204 ] który w1600r. za trzy grzywny sprzedał zagrodę swojemu zieciowi Tomaszowi z Dąbrowej,  ten  te Stawiska sprzedał[r.1662]Matiasowi Tomczikowi w 1645. W 1688 r. zagroda ta leżąca między Zielonym Brzeżkiem a Balwierzem [ Łaziebnikiem] z Zawierzbia  należała do Jakuba Tomczyka .Na Łące Swiniarskiej znajdowała się zagroda Wojciecha Pardo którą w 1624 r sprzedał Szczęsnemu Jantkowiczowi [ks ws str. 239] W 1668r za Dunajcem mieszkał Kasper Zięba i Kasper Przewoźnik
Często zmieniały właścicieli biskupie zagrody  karsowska oraz kolluszowska leżące pod kościołem między plebańskim a sołtysowskim przy drodze na Mokrą Wieś w Podegrodziu

Przypisy:
Opracowano na podstawie opracowań i dokumentów
1. O powodziach zarazach, oraz innych klęskach elementarnych ,donoszą kroniki i księgi parafialne Rytra, Jazowska, Nowego Sącza oraz z tego okresu  dokumenty  Świniarska. W latach 1584-1773 powietrze morowe grasowało 34 razy, trwało 3-4 lata odnawiało się każdą wiosną Ksiadz Jan Sygański , Feliks Kiryk.
2.[Jan Długosz Liber beneficiorum dioecensis Cracowiensis t 1-3 Krakow 1863r. T1, s.554, 560, 572, II, s 150, III, s11
Jan Konarski biskup krakowski dekret 1513 r. określający zobowiązania i prawa kmieci w Swiniarsku Biblioteka Naukowa P.A.U. i P. A.N.w Krakowie sygn 344
 Stefan Inglot Stan i rozmieszczenie uposażeenia biskupa krakowskiego w połowie XV w Lwów Inst. Popierania polskiej twórcz. Nauk 1925
Zofia Leszczyńska Skrętkowa Ksiega dochodów beneficjów diecezji krakowskiej Liber Retaxationum 1529r.Warszawa  Ossol.1968  
Rejestr poborowy województwa krakowskiego 1581r Świniarsko miało wtedy 13 kmieci na półłankach 9 zagród z rolami.           
Stefan Inglot Rejestr poborowy województwa krakowskiego z roku 1629 Wrocław Ossol 1956
Stefan Inglot Rejestr poborowy województwa krakowskiego z roku 1680 Wrocław Ossol 1959
Księga wiejska wsi Świniarska Archiwum Państwowe w Krakowie Oddz. I in dep. nr 199 [str 236r.1666r] dok. z 1407r. Rescognita Jana Połomskiego diakona sądeckiego określa granice Balneotori na Żeglarce oraz dawną rolę Świniarska w kluczu biskupim
Inwentarze klucza świniarskiego Archiwum Kapitulne w Krakowie inf B1 B 2

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: Kazimierz Ruchała