Portal - Chełmiec
 
polski Piątek - 20 lipca 2018 Fryderyka, Małgorzaty, Seweryny     
Strona główna / Walory świniarska dziś
Menu
O nas w prasie
Przeszłość do 1333 r.
Wieś w latach 1584-1668
Sądecczyzna i Świniarsko w XV - XVIII w.
II Woja Światowa
Nazwa Świniarsko
Środowisko i granice Świniarska
Dwór w Świniarsku
Herb i pieczęcie
Użytkowanie terenów do 1787
Mieszkańcy i Rody Świniarska
Administracja kluczem świniarskim
Parafie i kościoły
Mapy Świniarska
Linki
Forum dyskusyjne
Archiwum zdjęć
Kontakt
Walory świniarska dziś
Walory Świniarska dziś
Leżąca  w centrum Koltliny Sądeckiej wieś Świniarsko  poprzez drogę tranzytową Chełmiec -Krościenko  łączy siecią dróg Nowy Sącz z Podhalem a także przyległymi terenami Beskidu Sądeckiego, Doliny Popradu, Beskidu Wyspowego oraz Gorców. Środkami komunikacji masowej docieramy do miejscowości  [ 0,5 gdz. dojazd do Jazowska, Krościenka, Przyszowej, Kurowa, Starego Sącza, Falkowej,] gdzie zaczynają się  opisane w przewodnikach najważniejsze szlaki turystyczne Sądecczyzny.
Walorem Świniarska jest ponadto bliskość Dunajca i Popradu, zalewu Jeziora Rożnowskiego, powyrobiskowych zbiorników wodnych, będących łowiskami ryb łososiowatych i karpiowatych.
Wieś dysponuje ośrodkiem sportowym LKS Świniarsko wraz z polem namiotowym, placem zabaw dla dzieci, muszlą koncertową i parkingiem z dobrym dojazdem do obiektu.
Dość wysoki standard mieszkań, dostateczna ilość i bliskość punktów usługowych dla ludności , bliskość  Nowego Sącza wraz z jego bazą usługową i kulturalną wskazywałyby na doskonałe warunki do preferowanej agroturystyki. Świniarsko nie posiada wyjątkowych form krajobrazu, ani architektonicznych które stanowiłyby atrakcję turystyczną. Wspomnieć jednak tu należy o drewnianym kościółku parafialnym, którego elementy wyposażenia w Stadłach do czasów współczesnych przetrwały z przełomu XVI-XVII w. Posiadał zabytkowy ołtarz, barokową amboną, chrzcielnicą oraz współczesną polichromią , wykonaną przez Z. i Z. Kowalskich w 1966 roku. Według planów budowy nowego kościoła, w jednej z wersji byłego proboszcza. Ks. Pawła Tyrawskiego, miał być zachowany w formie kaplicy bocznej.
Samo powstanie parafii w Świniarsku oraz  historia budowli, owiane są wątkiem tajemniczości..[ Więcej wiadomości na innych stronach Intern.] Kościół w chwili obecnej  przyjął kształt oraz  funkcję ewangielicko -augsburskiej świątyni w Sądeckim Parku Etnograficznym [ Falkowa] jaki posiadał na przełomie XVIII-IXX w. w Stadłach.
Przewodnicy na miejscu oraz „ Zeszyty sądecko- spiskie” T I Nowy Sącz 2006 Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu przedstawiają w miarę wyczerpującą historię świątyni.
 Obok obecnie budowanego kościoła stoi barokowa murowana kapliczka z Chrystusem u słupa  z przełomu   XVII wieku. Odnawiana w początkach lat pięćdziesiątych, oraz pod koniec 20 wieku. Epitafium informuje o fundatorze, którym w 1676r. był dzierżawca „ Klucza świniarskiego” [ 1658-1689] Andrzej Lipski z Lipia. Mało czytelne epitafium oraz podanie donosi że fundator z rozkazu biskupa Andrzeja Trzebickiego wybudował ten pomnik, jako wotum za niewinną śmierć jednej z poddanych, posądzoną o kradzież pieniędzy. [ patrz Świniarsko XV-XVIII w., Biografie.]
W Małej Wsi znajduje się podobny obiekt, ufundowany w 1863 r .przez rodziny Jurczaków i Tokarzy.
W centrum wsi w grupie wiekowych drzew znajduje się kapliczka ukrzyżowanego Chrystusa obok Maria i Weronika z chustą ocierającą twarz Chrystusa.
Jest to fundacja Potoczków z okazji rejestracji pierwszej w dziejach Rzeczpospolitej partii chłopskiej w1893 r. Związku Stronnictwa Chłopskiego [ Patrz Biografie Potoczek Jan]. Obok wiekowy dąb szypułkowy [z kapliczką] uzyskał status pomnika przyrody.
 Podobnie przy drodze do Skarbówki [do Stadionu] na wiekowej lipie była kapliczka z rzeźbą Piety (opisywana w starym Przewodniku Turystycznym „ Beskid Sądecki”). W chwili obecnej znajduje się tam Chrystus ukrzyżowany pod nim Maria i Maria Magdalena
Z innych zasługujący na uwagę choć współczesnych jest odnowiony w 1986 Pomnik Grunwaldu,[p. II wojna..] oraz pomnik z popiersiem Jana Pawła II fundacji miejscowej społeczności w 2000 roku, dla upamiętnienia przejazdu  przez wieś i wizyty papieskiej w Sądecczyźnie w dniu 16 czerwca  1999 roku. Najczęściej niezauważalne, z konieczności „ ukryte” na prywatnej posesji [ naprzeciw w pobliżu lipy z kapliczką koło szkoły].
Inne kapliczki i krzyże na terenie wsi są współczesne.
Przy drodze Do Gaju [ od szkoły]w grupie prawie stuletnich drzew parkowych, znajdują się współcześnie w części muzealny   budynek stacji pomp starych z 1912r Wodociągów Miejskich.. Obok znajduje się kompleks zbudowanych w latach 1972-1985 obiektów stacji pomp, uzdatniania wody, oraz mieszkalnych Sądeckich Wodociągów.
W Roszkowicach [ sądeckie  Załubincze] znajduje się zabytkowy zbiornik wyrównawczy z 1912r.
Wśród drewnianych wiekowych połemkowskich domów na Ulicy, [25 domów z Uhrynia, Łabowca, Florynki, otrzymali niektórzy pogorzelcy z 1945r.], przetrwał dom sołtysowski uznany za zabytek architektoniczny.
 Na Gajach [ Hutweide, Deutsch Biczitz, Hundsdorf] zachowała się grupa domów z okresu „kolonizacji józefińskiej.” Jako wkład Świniarska  do kultury i folkloru Ziemi Sądeckiej, uznać należy skomponowaną tutaj pastorałkę „Cztery lata wołki pasał”, oraz przyśpiewkę :weselna „Z góry jedź” /ks. Waldemar Sowiński/, oraz odrębny [wzorem] strój lachowski, inne czekają odkrycia oraz udokumentowania.
Mimo powyższych atutów w Świniarsku nie ma tradycji agroturystyki, jedynie rodziny z odległych stron Polski odwiedzają te tereny. Upadają powstałe w przeszłości  firmy prywatne , powoli rozwijają się gałęzie usług.
Położenie Świniarska na trasach tranzytowych  nadaje mu służebną funkcję dla innych regionów ,co stanowi dodatkowe utrudnienie w życiu mieszkańców.
Walory te w przeszłości były atutem Świniarska , dzisiaj w wyniku chaotycznej lekceważącej  polityki, stały się przekleństwem lokalnej społeczności oraz notabli różnego szczebla, wpadających w kolizje drogowe na tranzytowej drodze [ obwodnicy Sączów] Chełmiec –Krościenko.
Bibliografia.
Promocyjny tom I „Zeszytów sądecko spiskich” zawiera wiele syntetycznie opracowanych wątków historii terenów Karpat oraz ich wczesnej kolonizacji. Udział badaczy oraz autorów prac spoza regionu a także z krajów ościennych umożliwia szersze spojrzenie na przeszłość oraz wspólnotę interesów kolonizatorów naszego pogranicza.
Szlakami kulturowymi przez  Sądecczyznę w ciągu wieków przewalały się ze wszystkich stron fale kolonizacyjne.
Była tyglem wielonarodowej tworzącej się i zachowanej kultury regionalnej oraz ponadregionalnej, kultywowanej obecnie w grupach folklorystycznych. Rozbudzona we współczesnych czasach świadomość narodowa zmusza nas do poszukiwań naszej tożsamości w resztkach przetrwałych także w ziemi dokumentów materialnych. Stanowiących podstawę badań, których potwierdzeniem są dokumenty pisane.  Wzorem innych regionów ze szczególną uwagą musimy badać resztki warstw kulturowych ziemi zajmowanych przez drapieżne budownictwo oraz inne inwestycje. Inwestor zobowiązany jest do ustawowego badania na własny koszt. Raz zniszczona lub pominięta w badaniach zaginie w zapomnieniu, nie możemy zostawiać tego następnym pokoleniom, nie będzie miejsca i czego badać. Opisane w innym miejscu klęski żywiołowe, budowle austriackie i socjalistyczne oraz działania wojenne [ okopy i bunkry] zniszczyły w pewności warstwę kulturową na Dworskim w Świniarsku. Zeszyty „ Bis” powinny zostać wielonakładową, obowiązkowa lekturą oraz ogólnie dostępnym forum dyskusyjnym  nie zapisanej dotychczas historii tych ziem. Można przyjąć że ujawnią się w przyszłości mecenasi pragnący szerzej promować poszczególne regiony, czy pojedyncze lokalne miejscowości, lub osady oraz ich historię, w ramach działalności [Sądeckiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku i powołanego Pow. Centrum Wspierania Organizacji Pozarządowych w Nowym Sączu Dź. Pol. 20.07.07]
Na frontonach budynków Wodociągów Miejskich z 1912r. w Świniarsku i Roszkowicach znajdują się elementy 2 herbów Nowego Sącza. Biskupiego z czasów biskupa krakowskiego Pawła z Przemankowa – św. Małgorzata króla oraz Wacława II-smok -lokacja 1292r.] Symbole te [znane z pieczęci miejskich  po 1320r.] przetrwały także od czasów króla Władysława Łokietka, wielkiego przeciwnika elementów obcych [ „bunt wójta Alberta” ]do rozbiorów. Kiedy pojawił się w tym miejscu jeżeli oficjalnie zatwierdzony został w 1939r. oraz 28 marca 1987r.i występują współcześnie. Powyżej znajduje się herb z czasów austriackich oraz PRL wieża forteczna z rycerzem. Wg Bartosza Paprockiego „Herbarz rycerstwa polskiego” Kraków 1578r. w herbie królewskiego Nowego Sącza z 1304 r. rycerza-[kasztelana?] brak.
 Zamiany tej dokonali uczestniczący w 1303r.II lokacji lub w1298r. w miejsce herbu ze smokiem i św. Małgorzatą polityk na dworze praskim, zniemczały Ślązak  nienawidzący Polaków i polskości bisk. krak. Jan Muskata oraz okupant Polski Czech król Polski Wacław II.[ Dź. Pol. Monk. Wiesław Piperek. 02.06.07G. Krak. 2-3.05.07]
Mimo jej niskiego obecnego standardu jest już obwodnicą [nie wykończone przejścia, pobocza oraz chodniki - rejon mostku Niskówka]. Do chwili powstania „ obwodnic” [ planowanych, a nie zrealizowanych od 1976r.]musi mieć status wojewódzkiej [właściwą sygnalizację i oznakowanie pionowe i poziome, lustra, ekrany  dźwiękochłonne,] wg obowiązujących  na obwodnicach norm unijnych! Stanowi ona w chwili obecnej na wielu odcinkach  slalom przeszkód. Wysiłkiem oraz determinacją byłego Wójta i Rady Gminy w Chełmcu wybudowano chodniki w Chełmcu, zrekonstruowano w Świniarsku itd. Rolą obecnego Wójta i Rady Gminy w Chełmcu, radnych Świniarska, jest skuteczna i wszelkimi sposobami walka, o godne życie, należne nie tylko mieszkańcom miast. Każda inwestycja poprawiająca standard życia i środowiska mimo wysiłków samych mieszkańców, musi być dofinansowana ze środków wspólnotowych. Zachęcające, uspakajające, są doniesienia  lokalnej prasy, z okolicznościowych spotkań znanych gospodarzy regionalnych i ministerstwa, o planowanych budowach drogowych i kolejowych oraz ochronie środowiska[12 - 18 07.2007r.] Wobec lękliwych a dumnie reklamowanych doniesień prasowych można twierdzić, że stan zdegradowanego środowiska, z pogarszającymi się globalnie wskaźnikami zagrożeń, [znanym tylko wtajemniczonym, a które każdy może namacalnie stwierdzić wokół siebie] musi budzić poważne obawy. Za większość tzw. zanieczyszczeń oraz skażeń  spływających bez granic z sąsiadujących z Kotliną wyższych położeń terenowych nie odpowiadają jej mieszkańcy, zmuszeni do ich utylizacji, której koszty gwałtownie rosną.  
Barierę stanowią fundusze „ unijne” pochodzące z coraz wyższych naszych indywidualnych opłat środowiskowych, podatków itp. Z uwagi na wciąż istniejące „ priorytety” ,uzyskanie innych w zapowiadanej wysokości i terminie będzie trudne.

© Wszelkie prawa zastrzezone     INTERAKTYWNA POLSKA
Webmaster: Kazimierz Ruchała